Aan de rand van Leerdam verrijst Wijd & Zijd: de laatste fase van de wijk Broekgraaf. Zestig nieuwe koopwoningen vormen hier samen met een wijkweide, groene daken en een kwetterbosje een natuurinclusieve buurt die niet alleen groen en duurzaam is, maar ook écht zo gaat voelen. Projectontwikkelaars Wouter Baars en Bram van Remunt van Whoon en architect Fé Ramakers van INBO vertellen hoe je een buurt met een levensstijl ontwerpt.
Fé Ramakers, Architect INBO
“We wilden met dit project meer maken dan een optelsom van woningen,” zegt architect Fé Ramakers. “Wijd & Zijd is ecocentrisch ontworpen. Hier komt het beste van de natuur, moderne architectuur en duurzaamheid samen in een unieke leefomgeving. Het is niet zomaar eenbuurt, het is een bewuste keuze voor een levensstijl waar groen en duurzaamheid centraal staan.”
Centraal in het plan ligt de wijkweide, een groene parkstrook waar bewoners vanuit hun veranda of pergola straks het buitenleven ervaren. Nestkasten, pergola’s met klimplanten, groendaken op woningen en natuurinclusieve erfafscheidingen maken de wijk ook aantrekkelijk voor vogels, insecten én kleine zoogdieren.
Het groen beperkt zich niet tot de wijkweide. Parkeerplaatsen worden aangelegd met grasbetontegels, carports krijgen groene daken en er is ruimte gereserveerd voor een speels kwetterbosje voor vogels. Fé: “De grasbetontegels komen ook in de straten. Daar waar het spoor van de auto’s is, komen normale klinkers. Een modern karrenspoor. Het voordeel van grasbeton is dat de openbare ruimte in de zomer minder opwarmt en dat het regenwater op locatie in de bodem infiltreert. Een vrij eenvoudige oplossing, maar super effectief.”
“Het werkt alleen als je het integraal aanpakt,” benadrukt projectontwikkelaar Wouter Baars. “Een kwetterbosje zonder voedsel in de omgeving heeft geen zin. Insectenstenen toepassen zonder bloeiers? Kansloos. Daarom hebben we vanaf het begin ecologen en landschapsarchitecten betrokken bij de planvorming. Zo versterken alle maatregelen elkaar.”
Bram van Remunt, Projectontwikkelaar bij Whoon
Om toekomstige bewoners te helpen bij een duurzame manier van leven, is een heuse Leefwijzer ontwikkeld. “Het is een praktische handleiding,” vertelt projectontwikkelaar Bram van Remunt. “Vanuit verschillende thema’s opgebouwd, zoals verantwoord wonen, energie, hemelwater, flora & fauna en samen leven. Hoe ga je om met een volledige energieneutrale woning? Hoe kun je met een thuisbatterij je energiehuishouden slimmer inzetten? Waarom je toilet doorspoelen met opgevangen regenwater? Hoe pas je de inrichting van je tuin aan op al die natuurinclusieve maatregelen? Het is allemaal geen verplichting, maar de Leefwijzer dient voor de bewoners als houvast om een bewuste(re) levensstijl te omarmen.” Fé vult aan: “We merken dat mensen dit heel erg waarderen. Ook voor hen is dit vooruitstrevend en overweldigend. Het mooie is dat je zo een groep mensen samenbrengt die duurzaamheid belangrijk vindt. Dat maakt het makkelijker om samen keuzes te maken.”
De locatie in de wijk Broekgraaf in Leerdam, waar de natuurinclusieve buurt Wijd & Zijd wordt gebouwd.
Vanaf de tender werd al gewerkt met een vast ontwerpteam. “Zo konden we stap voor stap optimaliseren,” zegt Bram. “We hebben vrijwel geen concessies gedaan in onze ambities en de gemeente heeft het helemaal omarmd.” Volgens Wouter stond het woningconcept Optio aan de basis van de planvorming. “Daardoor kunnen we de woningen betaalbaar houden en tempo maken. Een tender als deze dient als kraamkamer om ons woningconcept verder te optimaliseren. De regenwaterzakken en de thuisbatterij zijn daar voorbeelden van.”
Fé: “Doordat de basis van Optio technisch al beproefd is, konden we extra’s toevoegen, zoals houten gevels, veranda’s en groene daken. We zochten vooral de uitdaging in de stedenbouwkundige opzet en in de directe omgeving. De kunst was om alle natuurinclusieve maatregelen op elkaar aan te laten sluiten. Daar voegen we als architect echt waarde toe.”
Wouter Baars, Projectontwikkelaar bij Whoon
De grootste groene winst zit misschien wel in de tuinen. Bram: “Daar hebben we als ontwikkelaar weinig invloed op, maar al die tuinen samen maken wél een enorm verschil. Daarom krijgt elke bewoner een inheemse boom of struik cadeau en organiseren we tuinworkshops. Ook hebben we een maximum gesteld aan verharding, zodat niet alle tuinen vol tegels komen te liggen. Bewoners zijn bij koop verplicht om de aangeplante haag te onderhouden."
Wat Wijd & Zijd onderscheidt, is de manier van ontwerpen. “Normaal ontwerp je eerst de woningen en pas daarna de natuurinclusieve maatregelen,” legt Fé uit. “Hier hebben we het omgedraaid. We integreren natuur in een stedelijk ontwerp. Dat maakt dit project uniek.”
“Het is een all-in verhaal geworden,” besluit Bram. “Vrijwel alles wat we bedacht hebben, wordt uitgevoerd. De kwaliteit van zo’n woonomgeving spreekt veel mensen aan. Dat zien we in de interesse die er is om hier te wonen.”
Wouter lacht: “We mogen trots zijn. Alles komt hier bij elkaar. We hopen oprecht dat de bewoners, met de Leefwijzer onder de arm, hun woonomgeving nét dat beetje extra gaan geven. Als dat zo is, dan is het project écht goed geslaagd.”
1. Ontwerp vanuit de natuur - laat de woningen aansluiten op de leefomgeving.
2. Geef bewoners handvatten - een ‘Leefwijzer’ maakt duurzaam wonen concreet.
3. Ken je doelgroep - blijf in gesprek met de mensen voor wie je bouwt.
4. Werk samen vanaf dag één - een ontwerpteam dat dezelfde taal spreekt maakt het verschil.
5. Maak het aantrekkelijk – duurzaam wonen moet niet alleen nuttig zijn, maar ook plezier geven.
