Een inbreidingslocatie ontwikkelen aan de rand van het dorp, met circa 230 woningen en een forse verdichtingsopgave; dat kan vragen en weerstand oproepen. Toch liep het bij project Entree Zuid in Odijk anders. Door een zorgvuldig en intensief participatietraject is er begrip, draagvlak én enthousiasme ontstaan. Slechts een handvol zienswijzen kwamen er op de plannen. Hoe dat lukte? Gebiedsontwikkelaar Sander de Wit van Whoon, participatie- en communicatieprofessional Christel van Wee-Tijmense en gemeentelijk projectleider Fred Odijk nemen ons mee.
“Wat nu nog een afgesloten terrein is met kantoren, hekken en slagbomen, wordt straks een open wijk met circa 230 woningen,” vertelt Fred. “We hebben als gemeente bewust ingezet op verdichting, want er is een enorme woningbehoefte in Odijk. Tegelijkertijd willen we aansluiten op het dorpse karakter, met een ruimtelijk accent bij deze entree. Dat was de grootste uitdaging: hoe maak je van een plek die jarenlang ontoegankelijk was een prettige leefomgeving die echt bij Odijk hoort?”
Toen Whoon in 2024 de locatie aankocht, werd er uitgegaan van zo’n 120 tot 140 gezinswoningen. “Maar de gemeente vroeg om meer en een ander woonprogramma,” zegt Sander. “Er is vooral behoefte aan kleinere en betaalbare woningen voor starters en senioren. We zijn daarom richting 250 appartementen en woningen gegaan. Mede door input van de omgeving hebben we dat weer iets teruggebracht naar 230, om het plan ruimer en groener te kunnen maken.”
Fred vult aan: “Dit is een mooi voorbeeld van de balans tussen ambitie en realisme. Door van meet af aan de buurt mee te nemen, konden we die afwegingen uitleggen én samen verbeteringen doorvoeren.”
Entree Zuid sluit straks goed aan op de naastgelegen, ruim opgezette, groene woonstraten.
Het 2,5 hectare grote terrein met het huidige politiedienstencentrum, waar 230 woningen komen. Op de achtergrond komt nieuwbouwwijk Kersenweide met 1.200 woningen.
Volgens Christel was de rol van de gemeente cruciaal. “De wethouder was letterlijk pleitbezorger van de plannen en zeer betrokken. Dat zie je niet altijd, maar het maakt een wereld van verschil. Als bestuurders participatie serieus nemen, voelen inwoners dat ook.” Participatie is volgens haar niet alleen een wettelijke plicht: “Het is een manier om de samenleving onderdeel te laten zijn van de oplossing. Je hoeft het niet altijd met elkaar eens te zijn, maar je moet wel elkaars belangen serieus nemen.”
Sander de Wit
Gebiedsontwikkelaar bij Whoon
De participatiebijeenkomsten leverden concrete aanpassingen op. Sander: “Bewoners vroegen om meer groen en doorsteekjes in plaats van langere bouwblokken. Daar hebben we gehoor aan gegeven, met een ‘groen kruis’ in het plan. Ook het nu nog informele olifantenpaadje naar de bushalte bij de provinciale weg is formeel in het plan opgenomen. Een ander inzicht was de behoefte aan driekamerappartementen. In de eerste plannen waren meer beneden- en bovenwoningen voorzien. Uit de reacties van de online enquête bleek dat er meer behoefte is aan appartementen. Ook zijn we gaan schuiven met appartementen richting de winkels. Zo zijn de plannen bijgesteld op basis van inspraak uit de directe omgeving. Dat is de grote winst van het participatietraject. ”
Christel benadrukt dat zulke aanpassingen meer zijn dan details: “Omwonenden zien dat hun inbreng tijdens de participatiebijeenkomsten en met online enquêtes verschil maakt. Reacties, wensen en ideeën zijn opgehaald. Met die input hebben Whoon en architectenbureau INBO in stappen een passend schetsontwerp gemaakt. Het resultaat wordt enorm gewaardeerd.”
Niet alle wensen konden worden overgenomen, maar openheid hielp. “Mensen begrijpen echt wel dat niet alles kan,” zegt Christel. “Zolang je maar uitlegt waarom keuzes worden gemaakt. Te rooskleurige verwachtingen scheppen, werkt averechts. Realisme en transparantie zorgen juist voor vertrouwen.”
Fred: “Zonder dit traject hadden we waarschijnlijk ook een goede wijk ontwikkeld, maar minder in samenspraak en verbinding met de omgeving. Nu is het plan onderdeel van Odijk geworden, met woningen waar écht behoefte aan is. Dat kwam tijdens de bijeenkomsten ook duidelijk naar voren. Een gebiedsontwikkeling als deze duurt jaren en mensen vinden het prettig als zo’n proces geen black box is waar je niks van kunt vinden. Dankzij het participatietraject heeft het plan een gezicht gekregen.”
Voor alle drie staat vast dat participatie meer oplevert dan dat het kost. “Het vraagt aan de voorkant tijd en energie, maar die verdien je later in het proces terug,” zegt Sander. “Doordat mensen zich gehoord voelen, ontstaat draagvlak. En dat scheelt enorm in weerstand en bezwaren. Door de hoge betrokkenheid zijn wij voornemens om de komende periode te blijven informeren. Dat is een belangrijk neveneffect van dit participatietraject.”
Christel vat het simpel samen: “Participeren is niet ingewikkeld. Het gaat om goed organiseren, helder communiceren, elkaar serieus nemen en stap voor stap samen optrekken. Dan ben je niet ‘die ontwikkelaar met de mooie plaatjes’ maar dan ben je voor de omwonenden de nieuwe buurman. Dat maakt een groot verschil.”
Fred Odijk
Projectleider bij gemeente Bunnik
Wat nu een informeel olifantenpaadje is richting de bushalte, wordt straks een prettige doorgang voor voetgangers en fietsers in Entree Zuid.
1. Schets heldere verwachtingen – maak duidelijk wat vaststaat en waar ruimte voor is.
2. Spreek dezelfde taal – zorg dat het hele team dezelfde boodschap uitdraagt.
3. Maak het samen – participatie is niet alleen een taak van de begeleider, maar van alle betrokkenen.
4. Blijf realistisch – leg uit waarom keuzes worden gemaakt, ook als dat teleurstellend kan zijn.
5. Koester het menselijke contact – luisteren, respect en aandacht maken het verschil.
Aan de zuidelijke entree van Odijk, op de plek waar nu het politiedienstencentrum staat, komt een nieuwe woonwijk: Entree Zuid. Whoon en de gemeente Bunnik werken samen aan de herontwikkeling van het 2,5 hectare grote terrein. Het plan voorziet in circa 230 woningen, met nadruk op appartementen én betaalbare woningen. De wijk wordt groen en duurzaam ingericht, met een gevarieerd woningaanbod voor starters, gezinnen en senioren.
