Mythes over houtbouw ontkracht

Bouwen met hout is in Nederland, sinds de industriële revolutie, niet meer gangbaar. Dat merken wij aan reacties die we krijgen wanneer we vertellen over de Horizon-woningen: 'Woningen in houtbouw? Dan durf ik geen kaars meer te branden, of houtbouw, dat is toch hartstikke slecht voor de bossen?’ Niets is minder waar. Houtbouw heeft eigenschappen die kunnen bijdragen aan aspecten zoals materiaalhergebruik, opslag van biogene koolstof in het materiaal en een aangenaam binnenklimaat. De daadwerkelijke effecten verschillen per project en zijn afhankelijk van ontwerp, materiaalkeuze en gebruik. We nemen je graag mee in misvattingen die over houtbouw bestaan en ontkrachten ze.

#1 HOUT IS SLECHT VOOR DE BOSSEN EN HET MILIEU

Dit is één van de grootste mythes. Voor de Horizon-woningen wordt hout toegepast dat afkomstig is uit gecertificeerde bosbouw. De invloed op bosbeheer en biodiversiteit hangt af van de herkomst van het hout en de wijze waarop de bossen worden beheerd.

Volgens verschillende Europese bosbouwstatistieken is het bosareaal in delen van Europa in de afgelopen decennia toegenomen. Deze ontwikkeling kent meerdere oorzaken en staat niet uitsluitend in verband met houtbouw.

Het hout dat voor de Horizon-woningen wordt gebruikt, is afkomstig van deze duurzaam beheerde bossen. Dit hout voldoet aan de strenge eisen van de FSC– of PEFC–certificering. De uitgangspunten van duurzaam beheerde bossen zijn dat er nooit méér bos wordt geoogst dan er bijgroeit en de vitaliteit, biodiversiteit en CO²-opslag wordt gehandhaafd of verbeterd. Bovendien moeten bij duurzaam bosbeheer andere ecologische functies, zoals wateropslag en de opvang van fijnstof, worden geborgd. Duurzaam geproduceerd hout groeit soms wel meerdere malen terug binnen de levensduur van een woning. Hout kan, mits afkomstig uit verantwoord beheerde bossen waar hergroei plaatsvindt, worden aangevuld door nieuwe aanplant.

#2 HOUT IS BRANDGEVAARLIJK

Het massieve hout dat bij houtbouw wordt gebruikt ontvlamt niet makkelijk. Ter vergelijking: leg maar eens een massief blok hout in een open haard. Het gaat even smeulen en dooft dan weer. Bovendien heeft houtbouw in het geval van brand een voorspelbaar karakter. De buitenste laag zal verkolen, de lagen daarachter behouden volledig hun constructieve capaciteit

#3 ER IS ONVOLDOENDE HOUT BESCHIKBAAR

Maar liefst 38% van het Europese landoppervlak bestaat uit bos en dit groeit elk jaar met gemiddeld 0,75 miljoen hectare, oftewel één miljoen voetbalvelden. Dit is met 35 miljard m³ hout meer dan voldoende om aan de Nederlandse vraag naar houtbouw te voldoen. Ter referentie: voor een grote houtbouw eengezinswoning is zo’n 60 m³ hout nodig en in de bouw wordt in Nederland circa 1,7 miljoen m³ hout gebruikt per jaar. Volgens de aangehaalde cijfers lijkt er momenteel voldoende hout beschikbaar voor een verdere groei van houtbouw. De beschikbaarheid kan echter veranderen door marktomstandigheden, regelgeving en vraag

#4 HOUT IS ALS MATERIAAL MINDER STERK

Dit is ook zeker niet waar. Het hout dat voor houtbouw wordt ingezet, heeft uitstekende constructieve eigenschappen. Door het lichte gewicht en de elasticiteit van hout in combinatie met de relatief hoge sterkte, kan eenvoudig worden voldaan aan de eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Hout beschikt over gunstige eigenschappen op het gebied van gewicht en sterkte, waardoor het voor bepaalde toepassingen een efficiënt bouwmateriaal kan zijn

Wist je dat het hoogste houten gebouw ter wereld maar liefst achttien verdiepingen heeft? Het bestaan van hoge houten gebouwen laat zien dat hout voor bepaalde constructieve toepassingen geschikt kan zijn, mits wordt voldaan aan de geldende bouwvoorschriften..

#5 HOUTBOUW IS GEHORIG

In vergelijking met een woning van steenachtige materialen, zal je in een houtbouw woning minder galm ervaren. De akoestiek zal je, juist vanwege minder galm, snel als comfortabel ervaren. Bovendien dragen de geluiddempende eigenschappen van de biobased materialen bij aan de goede akoestiek. Het contactgeluid tussen de verdiepingen voldoet vanzelfsprekend aan de wettelijke normen.

#6 EEN WONING VAN HOUT GAAT MINDER LANG MEE

Ook een woning in houtbouw heeft in principe een verwachte levensduur van meer dan 75 jaar. Het hout wordt immers niet blootgesteld aan weersinvloeden. En wat betreft biologische aantasting zoals schimmels? Daar is een hoge vochtigheidsgraad voor nodig, die (mits goed geventileerd) niet bereikt zal worden.

Links: impressie Horizon woning in Het Leeuwse Veld, In fase 19 van Het Leeuwse Veld in Beneden-Leeuwen worden de Horizon woningen aangeboden.

Wist je dat de Europese bosbouwindustrie elke twintig seconden voldoende hout produceert voor een grote houten eengezinswoning (60 m³ hout)?

Kortom, in Nederland zijn we niet gewend om hout grootschalig toe te passen in de woningbouw, waardoor vooroordelen al snel op de loer liggen. Dit terwijl houtbouw in andere landen juist heel gangbaar is. Vraag je een Scandinaviër, dan zal hij overtuigd zijn van de voordelen en het wooncomfort van een houtbouw woning. Het is dus eigenlijk niet vreemd dat Whoon met Horizon de afslag naar hout hebben genomen.

Bovenstaande is een extractie van de publicatie: Van der Lugt, P. (2021). Houtbouwmythes ontkracht: het onderscheid tussen fabels en feiten. Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions (AMS).